คำถามที่ฝ่าย QA และฝ่ายผลิตมักได้ยินเมื่อพิจารณาติดตั้งเครื่องตรวจสอบด้วยรังสี คือ เครื่อง X-ray อาหารปลอดภัยไหม คำตอบต้องแยกเป็นสองเรื่อง เรื่องแรกคือความปลอดภัยของอาหาร เรื่องที่สองคือความปลอดภัยทางรังสีของเครื่องและผู้ปฏิบัติงาน การใช้ X-ray ตรวจอาหารทำได้อย่างปลอดภัยเมื่อเครื่องได้รับการออกแบบ ติดตั้ง ใช้งาน และควบคุมตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ส่วนรายละเอียดของแต่ละเครื่องขึ้นกับรุ่นและผู้ผลิต
เครื่อง X-ray ในโรงงานอาหารคืออะไร
เครื่อง X-ray อุตสาหกรรมอาหารหรือ Industrial X-ray Inspection ใช้รังสีเอกซ์สร้างภาพจากความต่างในการดูดกลืนรังสีของวัสดุ เพื่อค้นหาสิ่งปนเปื้อนหรือความผิดปกติภายในสินค้า ต่างจาก X-ray ทางการแพทย์ที่ใช้ถ่ายภาพร่างกายเพื่อการวินิจฉัย เว็บไซต์ของสยามพารากอน โซลูชั่นส์ ผู้แทนจำหน่าย VIXDETECT ระบุว่าระบบ X-ray ของแบรนด์นี้ตรวจสิ่งแปลกปลอมประเภทโลหะ แก้ว เซรามิก พลาสติกแข็ง เรซิน กระดูก และเปลือก ในผลิตภัณฑ์อย่างอาหารแช่แข็ง เนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์นม ของอบ ขนม และซอส ทั้งหมดนี้เป็นข้อมูลของแบรนด์นั้น ความสามารถจริงขึ้นกับผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และระบบที่เลือก เครื่อง X-ray ไม่ได้ตรวจจับสิ่งปนเปื้อนได้ทุกประเภท
เครื่อง X-ray อุตสาหกรรมอาหารปลอดภัยไหม
การประเมินต้องแยกสองด้านให้ชัด
- Food Safety: อาหารที่ผ่านเครื่องเป็นอย่างไร
- Radiation Safety: ระบบป้องกันรังสีของเครื่อง การติดตั้ง และการปฏิบัติงานของคนในโรงงาน
ด้านอาหาร องค์การอาหารและยาของสหรัฐฯ (FDA) ระบุในเอกสารถามตอบเกี่ยวกับเครื่อง cabinet X-ray ซึ่งใช้ทั้งงานตรวจความปลอดภัยและงานควบคุมคุณภาพอุตสาหกรรมว่า ยังไม่พบผลเสียที่ทราบจากการบริโภคอาหาร เครื่องดื่ม ยา หรือเครื่องสำอางที่ผ่านเครื่องประเภทนี้ ข้อความนี้เป็นข้อสรุปในระดับหลักการ ไม่ใช่คำรับรอง "ปลอดภัย 100%" และไม่ได้แปลว่าเครื่องทุกรุ่นมีระบบความปลอดภัยเหมือนกัน
อาหารผ่านเครื่อง X-ray มีรังสีตกค้างหรือไม่ประเด็น X-ray ตกค้างในอาหาร เข้าใจได้เมื่อแยกสามคำ
- X-ray: รังสีที่เกิดขึ้นจากหลอดไฟฟ้าของเครื่องในระหว่างตรวจ และหยุดเมื่อปิดหลอด
- สารกัมมันตรังสี (Radioactive Material): วัสดุที่ปล่อยรังสีออกมาเองตลอดเวลา เครื่องตรวจอาหารไม่ได้ใช้วัสดุประเภทนี้
- กัมมันตภาพรังสี (Radioactivity): คุณสมบัติของวัสดุที่ปล่อยรังสีเอง
การได้รับรังสีระหว่างตรวจจึงไม่เท่ากับการมีสารกัมมันตรังสีตกค้างในอาหาร การใช้เครื่อง X-ray ตรวจสินค้าไม่ได้เท่ากับการเติมสารกัมมันตรังสีเข้าไป และต่างจากการฉายรังสีอาหารเพื่อถนอม ซึ่งเป็นกระบวนการอีกประเภทที่มีวัตถุประสงค์ต่างกัน คำถามเรื่องรังสีเอกซเรย์ในอาหารที่เป็นตัวเลขปริมาณรังสี ต้องตรวจกับข้อมูลของผู้ผลิตและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง บทความนี้ไม่ระบุตัวเลขใดๆ
ระบบป้องกันรังสีของเครื่อง X-ray มีอะไรบ้างเอกสารของผู้ผลิตเครื่องระบุองค์ประกอบด้านความปลอดภัยในระดับหลักการ
- วัสดุกำบังรังสีและโครงสร้างปิดล้อมบริเวณจุดกำเนิดรังสี
- ม่านกันรังสีตรงทางเข้าและทางออกของสินค้า
- ฝาครอบที่ต้องใช้เครื่องมือเปิด พร้อมระบบ Interlock ที่ตัดรังสีเมื่อเปิดฝา
- ปุ่มหยุดฉุกเฉินและกุญแจควบคุมการเปิด-ปิดเครื่อง
- ไฟแสดงสถานะและป้ายเตือน
องค์ประกอบที่มีจริงแตกต่างกันตามผู้ผลิตและรุ่น โรงงานควรขอเอกสารด้านความปลอดภัยของรุ่นที่พิจารณาโดยตรง
ผู้ปฏิบัติงานต้องระวังอะไรบ้าง- ปฏิบัติตามคู่มือและ SOP ของโรงงาน
- ไม่เปิดหรือถอดระบบป้องกันโดยไม่ได้รับอนุญาต
- ตรวจสอบ Safety Interlock และสภาพม่านกันรังสีตามขั้นตอนที่กำหนด เพราะม่านแบบยืดหยุ่นสึกหรอได้เมื่อใช้งานมาก
- อบรมผู้ที่เกี่ยวข้องตามหน้าที่
- บำรุงรักษาตามข้อกำหนดของผู้ผลิต
- ปฏิบัติตามกฎหมายและข้อกำหนดด้านรังสีที่เกี่ยวข้อง
มาตรฐานและข้อกำหนด: ประเมินความปลอดภัยให้ครบทุกด้านในประเทศไทย การครอบครองและใช้เครื่องกำเนิดรังสีอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. 2559 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2562) ซึ่งกำหนดให้ขอใบอนุญาตจากสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) หรือแจ้งตามประเภทของเครื่อง โรงงานควรตรวจสอบกับ ปส. ว่าเครื่องรุ่นที่ใช้เข้าข่ายกรณีใด นอกจากนี้ยังต้องพิจารณาข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของเครื่องจักร ระบบ Food Safety และการบริหารคุณภาพของโรงงาน ข้อกำหนดของลูกค้า และมาตรฐานที่องค์กรเลือกใช้ โดยโรงงานอาหารทุกแห่งไม่ได้ต้องมี Certification ใดเป็นพิเศษเสมอไป และการมีเครื่อง X-ray ไม่ได้ทำให้ผ่านมาตรฐานโดยอัตโนมัติ
ดังนั้นการตอบว่าอาหารผ่านเครื่อง X-ray ปลอดภัยไหม ต้องมองรวมกัน ทั้งความปลอดภัยของอาหาร ระบบป้องกันรังสีของเครื่อง การติดตั้ง การบำรุงรักษา วิธีปฏิบัติงาน และการปฏิบัติตามข้อกำหนด ไม่ควรตัดสินจากคำว่า "X-ray" เพียงอย่างเดียว
ความปลอดภัยของเครื่อง X-ray ไม่ได้อยู่ที่ตัวเครื่องอย่างเดียว แต่ถูกกำหนดตั้งแต่การเลือกรุ่น การติดตั้ง ไปจนถึงการบำรุงรักษาและการใช้งานในสายการผลิตจริง
บริษัท สยามพารากอน โซลูชั่นส์ จำกัด เป็นผู้แทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการของ VIXDETECT และเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านระบบตรวจสอบคุณภาพสำหรับโรงงานอาหารและบรรจุภัณฑ์ ดูแลครบทั้งเครื่อง X-ray Inspection เครื่องตรวจจับโลหะ และเครื่องชั่งตรวจสอบน้ำหนัก ตั้งแต่การให้คำปรึกษา ออกแบบ ติดตั้ง ไปจนถึงสนับสนุนหลังการขาย
หากโรงงานของท่านกำลังพิจารณาเครื่อง X-ray ตรวจอาหาร ขอใบเสนอราคาจาก
สยามพารากอน โซลูชั่นส์ผ่านแบบฟอร์มได้เลย ทีมงานพร้อมเสนอระบบที่เหมาะกับสินค้าและสายการผลิตของท่านโดยเฉพาะ
ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม
โทร. : +66(0)2-394-9932
มือถือ : +66(0)99-827-0078
Email : marketing@siamparagons.co.th
Website :
Siam Paragon Solutions Co.,Ltd.Website Profile:
บริษัท สยามพารากอน โซลูชั่นส์ จำกัดFacebook :
Siam Paragon Solutions - ศูนย์รวมเครื่องจักรอุตสาหกรรมอาหาร
